Sınıfınızdaki kaynaştırma öğrencinize kazandıracağınız önemli beceri alanlarından biri de sosyal becerilerdir. Sosyal beceriler, öğrencinin yakınlarıyla, öğretmenleriyle, sınıf arkadaşlarıyla kurduğu etkileşimin kalitesini belirler. Biriyle karşılaştığında selamlaşma, günaydın deme, yeni tanıştığı biriyle iletişim kurma, dışarıda görgü kurallarına uyma, sınıfu arkadaşlarıyla saygı ve sevgi ilişkisinde olma gibi pek çok davranış birer sosyal beceridir. Sınıfınızdaki özel gereksinimli öğrencinize sosyal beceri öğretimi yaparken dikkat etmeniz gereken noktalar vardır. Bunlar: 

1. Öğrencinize kazandırmak istediğiniz hedef becerilerin seçilmesi.

• İşlevsel beceriler
• Çocuğun günlük yaşamında yardıma gereksinim duyduğu beceriler
• Çocuğun öğrenmek istediği beceriler
• Çocuğun öğrenmeye hazır olduğu beceriler
• Öğretmek istediğimiz beceriler

2. Beceri analizinin yapılması

• İleri zincirleme
• Geri zincirleme

3. Ödüllerin belirlenmesi

• Yiyecek
• Nesne
• Etkinlikler
• Semboller

Öğretim öncesi bu aşamalar belirlendikten sonra; öğretmeyi hedeflediğiniz sosyal beceriyi belirlerken bu soruları sormanız gerekmektedir?

• Çocuk ve ailesi için öncelikli beceriler nelerdir?
• Çocuğun içinde yaşadığı ortamın özellikleri nasıldır?
• Çocuğun sahip olduğu kavram ve beceriler nelerdir?

Örneğin, bu aşamaları düşünürsek sınıfımızda kaynaştırma öğrencisi olan otizm tanısı almış öğrencimiz olsun. Sınıfta öğretimler yaparken sınıf kurallarına uymadığını düşünelim. Bu nedenle öğrenciniz ile sınıf kurallarını öğrenme ve uygulama çalışması yapabilirsiniz. 

 ÖRNEK: İlk olarak sınıfınıza genel olarak; tüm öğrencilere “Sınıfımızda kurallar olmasaydı ne olurdu” sorusunu sorup ve öğrencilerinizin bu konuda konuşmasını isteyebilirsiniz. Daha sonra öğrencilere dinleme becerisine atıfta bulunan nasıl dinleyeceklerini belirten bir metin okunur. 

“Deniz öğretmen, zil çaldığında sınıfına doğru büyük bir sevinçle ilerledi, dersleri resim dersiydi ve öğrencilerine bu gün yeni bir resim çizimi öğretecekti. Öğrencileri en çok resim dersi yapmak istiyordu. Öğretmenlerine “öğretmenim ne zaman resim yapacağız ne zaman yeni boya kalemlerini vereceksiniz” diye hep sorar dururlardı. Öğretmen sınıfa girdiğinde gözlerine inanamadı, öğrenciler beslenme saatinde yedikleri bisküvi poşetlerini ve meyve suyu kutularını yere atmışlardı, çöplere basmamaya çalışarak yerine oturdu. Öğretmen, evet çocuklar dersimiz resim şimdi sizlerle yeni boya kalemleriniz ile resim yapmayı öğreneceğiz” demeye kalmadan Can, yerinden kalktı ve izinsiz sınıfta dolaşmaya başladı, öğretmeni Can’a yerine oturmasını söyledi. Bu arada Neşe sıra arkadaşı Gül’ün saçını çekti ve Gül ağlamaya başladı. Öğretmen Gül’ e ne olduğunu sordu, fakat Gül cevap vermeden İsmail, Ayşe, Can hep bir ağızdan konuşmaya başladılar, olayın nasıl olduğunu kendilerince anlatmaya çalıştılar, fakat öyle bağırıyor ve aynı anda konuşuyorlardı ki öğretmen hiçbir şey anlamadı. Öğretmen Gül’e söz verdiğini diğerlerinin izin almadan konuşmamasını söyledi. Deniz öğretmen, sorunu halletti. Ve “evet çocuklar şimdi dersimize başlıyoruz” derken sınıfa kapıyı çalmadan paldır küldür bir öğrenci girdi. Öğretmen sınıfa giren öğrenciye, “ Ali, zil çalalı 15 dakika oldu, neredeydin” diye sordu. Ali tuvalette olduğunu söyledi. Ali teneffüste oyun oynadığı için tuvalete gidecek zaman bulamamıştı böylece derse de geç kalmıştı. Öğretmen Ali’ye yerine geçmesini söyledi. Deniz öğretmen sınıfında ki bu olaylarla uğraşırken zaman ilerlemişti ve ders zilinin çalmasına 10 dakika kalmıştı. Yaşadığı olaylar onu hem üzmüş hemde öğrencilerine kızmıştı. Deniz öğretmen sınıfa şöyle dedi: “ Bu ders saatinde sizlerle resim dersi yapacaktık ve size çok seveceğiniz yeni bir boya kalemi ile resim yapmayı öğretecektim. Fakat sınıfta bazı arkadaşlarımız kurallara uymadığı için çok zaman kaybettik. Fakat öncelikle sınıfımızdaki çöpleri topluyoruz” dedi. Hep beraber çöpleri topladılar. Daha sonra öğrencilere kalemlerini dağıtarak sınıf kuralları ile alakalı resim çizmelerini ve boyamalarını istedi. Her öğrencinin tek tek yaptığı resmi anlatmasını istedi. Öğretmen sınıfta yaptıkları kural hatalarını tek tek açıkladı. Öğrenciler bu söylenenlerden sonra çok üzüldüler. Yaptıklarını tekrar düşüneceklerini sınıf kurallarına artık uyacaklarını söyleyerek öğretmenlerinden onu üzdükleri için özür dilediler.”

Daha sonra özellikle kaynaştırma öğrencinize şu sorular sorulur: 

1- Dinlediğiniz öyküde neler oldu ?

• Öğretmen sınıfa ilk girdiğinde ne gördü?
• Can sınıfta ne yaptı ?
• Neşe sınıfta ne yaptı ?
• Gül neden ağladı?
• Ayşe, Can ve İsmail sınıfta ne yaptılar?
• Ali ne yaptı?

2- Öğrenciler sınıfta kurallara uymadığı için ne oldu?

3-“Öğrenciler bu sınıfta hangi kurallara uymadılar?” diye sınıfa sorun ve söylenen ifadeleri tahtaya yazın, eğer benzer cevaplar gelirse cümlenin yanına çek atın.

“Öykümüzde öğrencilerin hangi kurallara uymadığını ve kurallara uyulmadığında neler olduğunu konuştuk. Şimdi, biraz önce verdiğiniz cevaplardan yola çıkarak sınıfımızın kurallarını belirleyelim.” deyin. Tahtaya “SINIFIMIZIN KURALLARI” başlığını yazın. Öğrencilerin cevaplarını başlığın altına sıralayın. Sınıf Kurallarını oluştururken aşağıdaki bilgilerden yararlanın. “Evet çocuklar, sınıf kurallarımızı sizlerin katkıları ile buraya yazdık. Şimdi bunları yüksek sesle okuyalım.” deyin ve kurallar listesini yüksek sesle okuyun. Daha sonra sınıfın tekrar etmesini isteyin. 

Belirlediğimiz sınıf kurallarından yararlanarak, şimdi “SINIF KURALLARINA UYAN ÖĞRENCİ” listesini yazalım deyin.

SINIF KURALLARINA UYAN ÖĞRENCİ;

• Ben, ders zili çaldığında hemen sınıfıma girerim. Derslerimle ilgili araç ve gereçlerimi hazırlar ve öğretmenimi sessizce beklerim.
• Sınıfımı temiz tutar, çöpleri çöp kutusuna atarım.
• Öğretmenimden parmak kaldırarak söz isterim.
• Sınıfta izinsiz dolaşmaktan kaçınırım.
• Sınıfa uygun şekilde girerim.
• Arkadaşlarıma zarar vermekten kaçınırım. Duygu ve düşüncelerimi sözle ifade ederim.
• Sınıf eşyalarını özenli kullanırım.
• Derste öğretmenimi ve arkadaşımı başka şeylerle ilgilenmeden dinlerim.”
• Söz almak için arkadaşımın ve öğretmenimin sözünü bitirmesini beklerim.

Daha sonra öğrenciler ile beraber pano hazırlanır. 

Bütün bunlarla birlikte, kaynaştırma öğrencilerimize sosyal beceri öğretirken kendilerini günlük hayata; öz bakım becerileri(tuvalet, giyinme, yemek yeme becerileri), tüketici becerileri (parayı tanıma, banka hizmetlerinden yararlanma, harcama kaydı tutma), ev içi becerileri(mutfak becerileri, ev temizliği, çamaşır yıkama kurutma becerileri), sağlığı koruma becerileri(ilaç kullanma, kişisel sağlık cihazları kullanma) ve toplumu tanıma becerileri (bağımsız seyahat etme, eğlence olanaklarından yararlanma, yasaları bilme) öğretilebilir.