Kaynaştırma uygulamalarında uyarlamalar olmazsa, başarılı kaynaştırma uygulamalarından söz etmek mümkün değildir. Daha önce bir önceki bölümde, yani, Öğretimsel Uyarlamalar bölümünde öğrencilerin bireysel özelliklerine ve gereksinimlerine göre planlanabilecek ve uygulanabilecek çeşitli uyarlamalardan söz etmiştik. Dolayısıyla, gerek öğretimsel etkinlikler gerekse değerlendirmeler sırasında öğrenciye özel uyarlamalar yaparak özel gereksinimli öğrencinin ve kaynaştırma uygulamasının başarılı olması gerçekleştirilebilir.

Değerlendirmeler sırasında yapılabilecek uyarlamalar Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği aracılığıyla belirgin hale getirilmiştir. Değerlendirmelerin içinde gerçekleştirilecek uyarlamaların Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nde yer alması, öğretmenler ve özel gereksinimli bireyler için çok büyük rahatlık getirmiştir. 

Siz öğretmenler için Yönetmeliğin belli bir yetersizlik türüne özgü önerdiği değerlendirme uyarlamasını uygulamak yasal yükümlülüğü yerine getirmiş olacağınız için bir rahatlık getirmiş olmaktadır. Özel gereksinimli öğrenciler ve aileleri için ise, öğrencinin sınıfına giren öğretmenleri tek tek dolaşarak nasıl değerlendirme yapacaklarını sormak zorunda kalmayacakları için bir rahatlık sağlayacaktır. Elbette her bir dersin özelliğine göre uyarlamalarda farklılıklar olabilecektir, ancak yine de siz öğretmenlerin elinde Yönetmelikte yer alan hükümler çok güçlü bir belge olarak yer almaktadır. Bu bölümde hem Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinde öngörülen değerlendirme uyarlamalarına hem de ilgili kaynaklarda yer verilen değerlendirme uyarlaması örnekleri ve önerilerine değinilecektir.

Öğretmenimizin de videoda anlattığı gibi, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinden önce kimi öğretmenler sınıfındaki özel gereksinimli öğrenciye sınavda çıkacak soruları önceden vererek bu sorulara çalışmasını isterken, kimi öğretmenler soruları verip bunlardan ikisini soracağını belirtiyordu, kimi ise tipik gelişen öğrencilerin sınavlarında soracağından tamamen farklı sorularla özel gereksinimli öğrencinin değerlendirmesini gerçekleştiriyorlardı. Bu tür uygulamalar sonucunda tipik gelişen öğrencilerin aileleri kendi çocuklarının çok çalıştığını, özel gereksinimli öğrencinin kendi çocukları kadar çok çalışmadan aynı notu alabildiğini belirterek ya da benzeri ifadelerle değerlendirme şekline itiraz ediyorlardı. Öğretimsel Uyarlamalar bölümünden de hatırlayacağınız gibi, uyarlamaları planlarken ve uygularken dikkat edilmesi gereken noktalar arasında hem özel gereksinimli öğrencinin hem de tipik gelişen öğrencilerin yapılan uyarlamayı bir ayrıcalıkmış gibi düşünerek rahatsız olmamalarına dikkat etmek de vardı. Tıpkı öğretimsel uyarlamalarda olduğu gibi, değerlendirmeye ilişkin uyarlamalarda da dikkat edilmesi gereken noktalara önemle uyulması sınıf içindeki düzenin ve huzurun sürekliliği açısından son derece önemlidir.

Öğretmenlerin kendi akıllarına gelen değerlendirme uyarlamalarına karşılık, tipik gelişen öğrencilerin ailelerinden gelen tepkilerden ve uygulamalar sırasında ortaya çıkan gereksinimden yola çıkarak hazırlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nde hangi tür yetersizliğe sahip öğrencinin nasıl değerlendirilebileceği ile ilgili önerilerde bulunulmuştur. Şimdi biraz Yönetmelikte yer alan önerilere bakalım.